Een volledig schooljaar versnellen

‘Zijn brein stond uit, we moesten het weer aanzetten’

Een leerling die uitvalt of zich verveelt, krijgt zelden als eerste advies: laat hem een klas overslaan. Toch bleek dat precies de juiste stap voor één van de leerlingen van Judit Rietveld, hoogbegaafdheidsspecialist en mentor op het Greijdanus.

“Hij haalde onvoldoendes, het ging niet goed,” vertelt ze. Deze leerling had op de basisschool ook versneld, waar hij overstapte naar fulltime hoogbegaafdheid onderwijs en ging de versnelling eraf. Op het voortgezet onderwijs kwam hij bij zijn eigen leeftijdsgroep. “Bij ons merkten we dat hij stilstond, dat hij zich verveelde. Veel meer in huis had, maar zijn brein stond gewoon uit. “ Dus was verandering nodig. Of zoals Judit het zegt: “Hij had weer vaste voeding nodig in plaats van vloeibaar.”

Een tegenstrijdig besluit

Het besluit om een leerling een jaar te laten versnellen – in dit geval van de tweede naar de derde klas – is volgens Rietveld ‘niet niks’. “Bij een leerling met achten en negens vinden we het niet zo spannend. Maar een kind dat onvoldoendes haalt vooruitzetten? Dat voelt tegenintuïtief. Toch zegt de theorie: versnellen is vaak de beste interventie voor hoogbegaafde leerlingen die onderpresteren. Voorwaarde daarbij zijn wel psycho-educatie en intensieve begeleiding. Alleen versnellen is onvoldoende.”

Vertrouwen

De spanning zit hem vooral in vertrouwen: docenten twijfelen of de leerling de stof én de sociale aansluiting wel aankan. Ouders vrezen dat het te snel gaat of dat hun kind druk ervaart. De leerling zelf moet geloven dat hij het kán. “Je neemt een sprong zonder zeker te weten of het lukt,” zegt Judit. “Dat vraagt lef van iedereen.”

De mentor van de jongen stelde de versnelling voor. Daarna volgde een zorgvuldig overleg met ouders, de leerling en het team. “We hebben echt alles op tafel gelegd: wat betekent dit voor zijn rooster, voor de vakken die hij mist, voor zijn vrienden?” De reactie van de leerling sprak boekdelen: “Hij ging aan.”

Benzine voor het brein

Een paar maanden later stapte hij over naar 3 vwo. “Binnen een week hoorde hij er helemaal bij,” vertelt Judit. “Hij had vrienden, deed zijn huiswerk, en thuis werd hij ook weer een veel leuker kind.”

De begeleiding bleef intensief. “We hebben veel aandacht besteed aan psycho-educatie: wat heeft verveling met je brein gedaan, hoe kun je goed voor je hoofd zorgen, hoe pak je leren weer op? En welke strategieën moet je hierbij inzetten.”

Onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen komt vaak voort uit onderprikkeling. “Als je brein zich structureel verveelt, schakelt het uit,” zegt Judit. “Dan zie je apathie, weerstand of vermoeidheid, niet omdat het kind niet wíl leren, maar omdat het geen uitdaging meer voelt.”

Versnellen geeft dat brein opnieuw iets te doen. “Het is alsof je weer benzine in de motor gooit. Maar het moet begeleid worden, want leren is ook een spier die verslapt als je hem te lang niet gebruikt.”

Meer dan betere cijfers

“Eerder leunden we voor een groot deel op een intelligentieonderzoek om zoiets te onderbouwen,” vertelt ze. “Nu kijken we naast een eventueel intelligentieonderzoek vooral naar de onderwijsbehoefte. Wat heeft deze leerling nú nodig om te groeien? Daar vertrouwen we elkaar als professionals in.”

De ervaring met deze leerling heeft op school iets losgemaakt. “We hebben gezien dat het werkt als je het samen doet: school, ouders en leerling. En dat een brein dat weer ‘aan’ staat, niet alleen betere cijfers haalt, maar vooral gelukkiger wordt.” De jongen is inmiddels met succes doorgestroomd naar 4 vwo. “Hij doet het goed, hij hoort erbij, en dat is het mooiste resultaat dat je kunt hebben.”

Lees op pagina 14-15 hoe leerlingen Charlie en Tijn het hebben ervaren om één vak te versnellen.